Humor in communicatie door de overheid

Home » Nieuws » Humor in communicatie door de overheid

Wanneer pas je als overheidsorganisatie humor toe in je communicatie? En hoe doe je dat dan? Met deze vragen gingen collega Dorien en ik naar de door Logeion georganiseerde bijeenkomst ‘Humor en communicatie’ bij Boom Chicago. Humor lijkt namelijk een mooi middel om ingewikkelde kwesties bespreekbaar of begrijpelijk te maken. Laten die ingewikkelde kwesties nou nét iets zijn waar overheden maar al te vaak mee te maken hebben…

Geschreven door Lisanne de Groot

De obstakels van overheden bij humor in communicatie

Het gebruik van humor in communicatie is lastig voor een overheid. Ik ken humor in communicatie voornamelijk bij commerciële bedrijven, zoals Albert Heijn of Coolblue. Dan slaat humor zó aan dat ook The Best Social deze berichten deelt. Maar als overheid heb je natuurlijk een hele andere ‘functie’ dan een commercieel bedrijf. Dat betekent ook dat overheden tegen andere obstakels lopen dan deze commerciële bedrijven.

Zo heb je als overheid rekening te houden met je plek in de maatschappij, je identiteit, je imago én de verschillende doelgroepen. Wie je als organisatie bent, wie je wil zijn en voor wie je er wil zijn. Dat zijn belangrijke uitgangspunten. Als overheid moet je volgens mij betrouwbaar, correct en gericht op iedereen zijn. Een (terechte) ontwikkeling is bijvoorbeeld dat het om iedereen gaat. Nog meer dan voorheen.

Kansen voor de overheid bij humor in communicatie

Wat betekent dat voor je communicatie? Uit de bijeenkomst heb ik gehaald dat heel belangrijk is om je doelgroepen te kennen, hun taal te spreken en naar hen te luisteren. Als je dit weet, kan je je doelgroepen op een gerichte manier bereiken met de juiste boodschap. Om dit succesvol te doen moet je eigenlijk de overeenkomsten én verschillen van je doelgroepen vinden en erkennen. Of humor past bij je doelgroepen, is dan een volgende vraag.

Het gebruik van humor in communicatie

En stel die humor past bij je doelgroep. Hoe zet je dit dan in? Tijdens de bijeenkomst vertelde bijzonder hoogleraar Christian Burgers van de Universiteit van Amsterdam dat humor draait om het maken van goede metaforen. Deze uitspraak werd vervolgens ondersteund door allerlei cartoons. Cartoons waarin kritiek op een ‘leuke’ manier worden gedeeld, komen vaker voor. Voor een overheid wat minder leuk, maar het legt wel de vinger op de zere plek. Vanuit een overheid zal zo’n boodschap op een vergelijkbare manier niet voorkomen. Dus dan kom ik weer bij dezelfde vraag: hoe moet je humor dan wél gebruiken? En waarom eigenlijk?

De voordelen (en nadelen) van humor in communicatie

Zowel gemeente Amsterdam als hoogleraar Burgers noemden een aantal voor- en nadelen van het gebruik van humor in communicatie. Zo zorgt humor voor een goed gevoel bij de ontvanger en kan je als zender met humor goed je mening geven. Bovendien kan humor bijdragen aan het begrijpelijker, levendiger, menselijker en compacter maken van informatie. Met deze voordelen lijkt humor in communicatie zeker het overwegen waard. Maar uiteraard zitten er ook nadelen aan het gebruik van humor. Zo zei gemeente Amsterdam dat humor zó persoonlijk is, dat het soms niet werkt. Want als je grap niet aankomt, loop je als organisatie al gauw een blauwtje.

Maar volgens mij heeft gemeente Amsterdam daar niet vaak last van. Hun ‘geluk’ is dat humor heel goed past bij deze gemeente en haar inwoners. Daarom zetten ze humor ook regelmatig in. En loopt Amsterdam een keer een blauwtje? Dan lossen ze het weer met humor op, denk ik.


Bron: Facebook gemeente Amsterdam

Een voorbeeld waar je misschien minder snel ‘humor’ in communicatie verwacht, is de Rijksoverheid. Een voorbeeld vinden bleek wel lastiger dan ik had gedacht. Maar daar was-ie dan, gewoon op het journaal: de brexit. Vorig jaar startte de overheid met een uitgebreide campagne over de brexit om mkb’ers voor te bereiden op de brexit. Uit een enquête bleek namelijk dat slechts 24% van de ondervraagde ondernemers zei goed voorbereid te zijn op de brexit. Het Brexit-monster moest dit percentage omhoog brengen. Leuk bedacht, maar of het ook heeft gewerkt weet ik niet.


Bron: NOS

Tips bij het gebruik van humor in communicatie

Uit de bijeenkomst heb ik een paar wijze lessen gehaald voor het gebruik van humor. Deze deel ik natuurlijk graag!

Tip 1: Speel in op actualiteiten en forceer humor niet. Humor is namelijk lastig in te plannen en werkt heel gevoelsmatig.

Tip 2: Ken je doelgroep. Een cliché, maar waar. Humor is persoonlijk. Als je je doelgroep kent, maak je de kans groter dat je grap goed aankomt.

Tip 3: Blijf bij wie je (als organisatie) bent. Soms is dit lastiger dan gedacht.

Tip 4: Beoordeel de situatie. Uiteraard dient niet elke situatie zich voor een grap, bijvoorbeeld als je te maken hebt met gevoelige onderwerpen of (te) veel frustraties bij je doelgroep. Dan zal humor zeker tegen je werken.

Tip 5: Gebruik humor als middel, niet als doel.

Andere hoogtepunten van de bijeenkomst

Alhoewel deze blog veel ‘lessen’ geeft, was het ook erg leuk! Naast de universiteit en de gemeente Amsterdam, waren ook acteurs van Boom Chicago aanwezig. Zij voerden toneelstukjes en we deden zelf oefeningen.

Met ‘humor’ wilden de acteurs ons duidelijk maken dat we als collega’s soms niet goed naar elkaar luisteren. En dat we nog te weinig voortbouwen op wat we van onze collega’s horen. Dus dat gingen we doen. Letterlijk. We bouwden onze zinnen voort op wat de ander zei, woord voor woord. En dat leverde veel hilariteit op!

 

 

 

Copyright 2020 Bureau voor Overheidscommunicatie